Met een bloeddrukmeter kan de bloeddruk worden gemeten. De bloeddruk wordt genoteerd in een boven- en onderdruk, met als eenheid millimeter kwik (mmHg). De reden dat de bloeddruk wordt gemeten in millimeter kwik is omdat men vroeger kwik kolommen gebruikte voor het meten van de bloeddruk. Dit deden ze omdat kwik 13,6 keer zwaarder is dan bloed. Zouden ze de bloeddruk vroeger met water kolommen meten dan hadden ze meterslange kolommen nodig. Een (bloed)druk van 140 millimeter kwik staat bijvoorbeeld gelijk aan 1,9 meter water.

Hoe werkt een bloeddrukmeter?

Met een bloeddrukmeter kan de druk waarmee het bloed door het lichaam wordt gepompt worden bepaald. Dit wordt gedaan middels een band (ook wel manchet genoemd). Deze band wordt om de bovenarm of pols gewikkeld, waarna de band met lucht wordt opgeblazen om zo de druk in band te verhogen. Op een bepaald moment is de druk in de manchet hoger dan de bovendruk van het lichaam en wordt langzaamaan de druk in de manchet verlaagd om de boven- en onderdruk te bepalen. Hoe dat precies gedaan wordt verschilt per methode. Er zijn namelijk twee typen bloeddrukmeters: de handmatige en de automatische. Hieronder staat exact omschreven hoe beide precies werken.

De automatische bloeddrukmeter

De automatische bloeddrukmeter wordt tegenwoordig het meest gebruikt. Ook door zorgprofessionals. Je hoeft alleen maar op de knop te drukken en de meting gaat vanzelf. Deze bloeddrukmeters werken volgens de oscillometrische methode. Dit wilt niks anders zeggen dat er trillingen worden gemeten in de slagaders. Deze trillingen ontstaan vanwege een turbulente bloedflow, die optreedt wanneer bloed langs een versmalling stroomt. Die versmalling wordt in dit geval veroorzaakt door de manchet. Deze knijpt de slagader eerst helemaal dicht. Vervolgens daalt de druk van de manchet en kan er op een gegeven moment weer bloed door de slagader stromen. Dit is het moment waarop er turbulentie en dus trillingen ontstaan die opgevangen worden door de bloeddrukmeter. Dit is de bovendruk. De druk van de manchet daalt vervolgens verder totdat het vat niet meer wordt dichtgeknepen en volledig doorgankelijk is. Nu zijn er geen trillingen meer waarneembaar. Dit is de onderdruk. In de afbeelding hieronder is een automatische bloeddrukmeter te zien.

automatische bloeddrukmeter

De handmatige bloeddrukmeter

Vóór de komst van de automatische bloeddrukmeters werd de bloeddruk handmatig bepaald met behulp van een stethoscoop. Deze werkt bijna hetzelfde als de automatische. Het enige verschil is dat er nu een persoon luistert naar de trillingen/geluid. Deze zijn namelijk te horen met een stethoscoop. De manchet wordt allereerst handmatig opgepompt tot ver boven de bovendruk. Daarna wordt er geleidelijk lucht uit de manchet gelaten, terwijl er met de stethoscoop ter hoogte van de elleboogplooi wordt geluisterd (dit wordt ausculteren genoemd). Het moment dat er trillingen hoorbaar zijn is de bovendruk. Deze wordt dan afgelezen op de drukmeter. Hierna wordt er nog meer lucht uit manchet gelaten totdat er geen trillingen meer hoorbaar zijn. Dit is de onderdruk. Deze wordt wederom afgelezen van de drukmeter. Hieronder is een handmatige bloeddrukmeter te zien.

Handmatige bloeddrukmeter

Wat zijn boven- en onderdruk?

Bij het meten van de bloeddruk heeft men het altijd over de boven- en de onderdruk. Maar wat betekenen die termen eigenlijk?

Bovendruk

De bovendruk wordt ook wel systole genoemd. Deze druk wordt veroorzaakt door de contractie van de hartkamers. Op het moment dat de hartkamers samentrekken (contraheren) wordt er bloed door de hoofdslagader gepompt (de aorta). Op dat moment spreken we van de bovendruk, ofwel systole.

Onderdruk

De onderdruk wordt ook wel diastole genoemd. Deze druk wordt veroorzaakt door het relaxeren van de hartkamers. De hartkamers stromen dan weer vol met bloed dat bij de volgende contractie weer het lichaam in wordt gepompt en wederom een bovendruk veroorzaakt.

Normaalwaarden

Wat een normale bloeddruk is verschilt per leeftijdscategorie. Kleine kinderen hebben een lagere bloeddruk. Om voldoende bloed rond te pompen is de hartslag bij kinderen daarom hoger. In de tabel hieronder staan de normaalwaarden voor volwassenen.

SituatieBovendruk in mmHgOnderdruk in mmHg
Lage bloeddruk< 100of< 60
Normale bloeddruk100 – 135en60 – 85
Mild verhoogde bloeddruk135 – 160of85 – 100
Hoge bloeddruk160 – 180of100 – 110
Ernstige hoge bloeddruk> 180of> 110

Een iets verhoogde bloeddruk bij ouderen hoeft niet perse te betekenen dat er iets aan de hand is. Om een goede doorbloeding van de organen te behouden stijgt de bloeddruk meestal iets met de leeftijd. Echter is het toch belangrijk om bij een hoge bloeddruk de huisarts te raadplegen.

Hoge bloeddruk

Een hoge bloeddruk wordt ook wel hypertensie genoemd en is schadelijk voor het lichaam als het chronisch is. Door de hoge bloeddruk kan er schade optreden aan de bloedvaten, waardoor deze stugger worden. Hierdoor kan bloed moeilijker door het lichaam stromen. Dit is voor het lichaam een signaal om de bloeddruk nog verder te verhogen. Een vicieuze cirkel dus. Een hoge bloeddruk kunnen we onderverdelen in primaire/essentiële hypertensie en secundaire hypertensie.

Primaire hypertensie

Primaire/essentiële hypertensie is de meest voorkomende vorm van hypertensie. 90-95% van de mensen met een hoge bloeddruk heeft deze vorm. De oorzaak van primaire hypertensie is niet bekend, maar het is waarschijnlijk dat erfelijke factoren een rol spelen.

Secundaire hypertensie

Secundaire hypertensie wil zeggen dat de hoge bloeddruk ergens anders door wordt veroorzaakt, het is se